Międzynarodowe Centrum Badań nad Szczepionkami Przeciwnowotworowymi (International Centre for Cancer Vaccine Science, ICCVS) zostało utworzone w 2017 roku jako wspólna jednostka Uniwersytetu Gdańskiego (UG) oraz Uniwersytetu w Edynburgu (UoE) w ramach projektu realizowanego w Programie Międzynarodowe Agendy Badawcze Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, współfinansowanego przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
Autorzy projektu: Ted Hupp i Robin Fahraeus
Dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej: 41 109 030,00 PLN
Miejsce realizacji projektu: Uniwersytet Gdański (Gdańsk, Polska)
Zagraniczny partner strategiczny: Uniwersytet w Edynburgu (Edynburg, Wielka Brytania)
Obszary badań: Genetyka molekularna, immunologia, biochemia kliniczna
Cel projektu: Prowadzenie kompleksowych badań nad immunoterapiami, które mogą doprowadzić do opracowania spersonalizowanych terapeutycznych szczepionek przeciwnowotworowych oraz ich komercjalizacji i wdrożenia do praktyki klinicznej.
Koncepcja i cele: Choroby związane ze starzeniem się społeczeństwa, w tym choroby neurodegeneracyjne i nowotwory, będą w nadchodzącym stuleciu stanowić główne przewlekłe obciążenia zdrowotne o charakterze społeczno-ekonomicznym dla społeczeństw zachodnich. Globalnym wyzwaniem w leczeniu nowotworów będzie wykorzystanie najnowszych osiągnięć genetyki, nauk obliczeniowych oraz biologii molekularnej do opracowania spersonalizowanych terapii. Ludzki układ odpornościowy wyewoluował w sposób umożliwiający eliminację ogromnej różnorodności patogenów oraz komórek nowotworowych. Unikanie tego systemu nadzoru immunologicznego stanowi jedną z kluczowych cech procesu nowotworzenia. Większość strategii przeciwnowotworowych nie uwzględnia jednak zdolności nowotworów do ukrywania się przed eliminacją zależną od układu odpornościowego. Komórki regulatorowe układu immunologicznego mogą również zostać wykorzystane do wspierania przeżycia komórek nowotworowych i powstawania przerzutów. Opracowanie strategii umożliwiających ponowne aktywowanie układu odpornościowego oraz wykorzystanie elastyczności rozpoznawania antygenów staje się jednym z najbardziej przełomowych kierunków rozwoju terapii przeciwnowotworowych.
Międzynarodowe Centrum Badań nad Szczepionkami Przeciwnowotworowymi (ICCVS) na Uniwersytecie Gdańskim będzie stanowić centrum doskonałości w zakresie interdyscyplinarnych badań, których celem jest poprawa zdrowia człowieka poprzez tworzenie programów badań podstawowych skoncentrowanych na interakcjach pomiędzy nowotworem a układem odpornościowym.
Cele naukowe ICCVS opierają się na istniejących sieciach współpracy i obejmują:
(I) określenie podstawowych mechanizmów leżących u podstaw powstawania neoantygenów w komórkach nowotworowych;
(II) określenie szlaków onkogennych kształtujących interakcje pomiędzy nowotworem a układem odpornościowym;
(III) opracowanie nowych strategii obliczeniowych i proteogenomicznych umożliwiających pełną charakterystykę zmutowanego krajobrazu nowotworów; oraz
(IV) opracowanie nowych porównawczych modeli nowotworów wspierających innowacje w zakresie rozwoju przeciwciał monoklonalnych oraz produkcji wielowartościowych szczepionek przeciwnowotworowych.
Znaczenie takich badań podstawowych przełoży się na zwiększenie korzyści społeczno-ekonomicznych wynikających z rozwoju innowacyjnych szczepionek przeciwnowotworowych i immunoterapii, które mogą poprawić leczenie nowotworów.
Program naukowy i innowacje odpowiadające na wyzwania
Nowotwór jest chorobą genetyczną prowadzącą do powstania bogatego w mutacje krajobrazu antygenów specyficznych dla guza. Szczepionki wykorzystujące antygeny specyficzne dla guza mogą stymulować zależną od komórek układu odpornościowego eliminację nowotworu. Interakcje pomiędzy nowotworem a układem odpornościowym stanowią obiecujący cel terapeutyczny. Rozwój immunoterapii przeciwnowotworowych przeznaczonych do zastosowania klinicznego wymaga badań interdyscyplinarnych. Naszym celem jest stworzenie unikalnego, zintegrowanego Centrum Badawczego, które umożliwia szybkie zdobywanie i wymianę wiedzy, wspiera interdyscyplinarność oraz którego zadaniem jest prowadzenie doskonałych badań naukowych pozwalających wyznaczać kierunki rozwoju spersonalizowanych szczepionek przeciwnowotworowych stosowanych w medycynie. Immunoterapie wykorzystujące i ukierunkowane na szlaki sygnałowe zarówno komórek nowotworowych, jak i komórek układu odpornościowego, stają się obecnie na świecie jednym z najbardziej obiecujących podejść do rozwoju spersonalizowanych terapii przeciwnowotworowych. Musimy kształcić i wyposażać kolejne pokolenia badaczy zajmujących się nowotworami w wiedzę, która pozwoli pogłębiać rozumienie zależności pomiędzy nowotworem a układem odpornościowym – zarówno w Polsce, jak i na arenie międzynarodowej.
Nasze Centrum może stworzyć doskonałą przestrzeń do kształcenia przyszłych liderów oraz rozwoju innowacyjnych zespołów badawczych, których celem będzie rozwój nauki translacyjnej i medycyny translacyjnej. Dedykowane interdyscyplinarne i wysoce współpracujące centrum badawcze może rozpocząć realizację tych założeń. Rozwijane są współpracujące, interdyscyplinarne zespoły programowe. Badania podstawowe będą stanowić główną filozofię programu, którego kluczowym celem jest przełożenie zdobytej wiedzy na rozwój bioekonomii.
Obszary tematyczne koncentrują się na:
(i) nauce o neoantygenach;
(ii) receptorach uczestniczących w interakcjach pomiędzy nowotworem a układem odpornościowym;
(iii) systemie sekrecyjnym komórek nowotworowych;
(iv) proteogenomice i naukach obliczeniowych;
(v) nowych modelach przedklinicznych umożliwiających opracowanie zasad rozwoju biologicznych terapii szczepionkowych; oraz
(vi) modelach translacyjnych dla nowotworów człowieka o wysokim niezaspokojonym zapotrzebowaniu klinicznym.
Założyciel i pierwszy dyrektor ICCVS (2017–2021)
Profesor Ted Hupp – założyciel, pierwszy dyrektor ICCVS oraz lider grupy badawczej w ICCVS (2017–2021). Obecnie profesor i główny badacz (Principal Investigator) w ICCVS, kieruje niedawno przyznanym projektem badawczym „The impact of UPF1 ATP mimetics on the mutant immunopeptidome” (finansowanym przez Narodowe Centrum Nauki), a także pełni funkcję mentora dla młodych naukowców oraz opiekuna doktorantów. Obecnie pracuje również w Wielkiej Brytanii jako kierownik Katedry Eksperymentalnych Badań nad Nowotworami na Uniwersytecie w Edynburgu.
Prof. Hupp ukończył studia chemiczne na Ohio State University, a następnie uzyskał stopień doktora w dziedzinie biochemii na Michigan State University. Jego badania koncentrują się na proteomice i proteogenomice, immunosupresji indukowanej przez nowotwory oraz roli różnych szlaków sygnałowych w procesie nowotworzenia. Był głównym wnioskodawcą lub współbadaczem w 25 projektach badawczych finansowanych m.in. przez Medical Research Council (MRC-UK), Biotechnology and Biological Sciences Research Council (BBSRC-UK), Cancer Research UK oraz AICR (Association for International Cancer Research). Łączy doświadczenie naukowe ze współpracą z sektorem biznesowym.
Współzałożyciel i pierwszy współdyrektor ICCVS (2017–2021)
Profesor Robin Fahraeus – współzałożyciel, pierwszy współdyrektor ICCVS oraz lider grupy badawczej w ICCVS (2017–2021). Obecnie jako profesor i starszy naukowiec wspiera rozwój młodych badaczy oraz sprawuje opiekę nad doktorantami w ICCVS. Równocześnie kieruje grupą badawczą w French National Institute of Health and Medical Research (INSERM) w Paryżu oraz pełni funkcję doradcy naukowego w French National Cancer Institute (INCa).
Stopień doktora w dziedzinie biologii nowotworów uzyskał w Karolinska Institute w Szwecji. Swoją karierę naukową rozwijał m.in. na University of Dundee w Wielkiej Brytanii oraz w Masaryk Memorial Cancer Institute w Brnie w Czechach. Jest laureatem licznych prestiżowych stypendiów i nagród naukowych.
